Maria, moeder van God
african virgin

Nu Kerstmis en de jaarwisseling in het weekend vallen, komen we een zondag tekort voor het feest van de Heilige Familie (normaliter gevierd op de zondag in het Kerstoctaaf). Dat vieren we dit jaar op vrijdag 30 december. Het hoogfeest van 1 januari, gewijd aan Maria, de moeder Gods, valt dus nu op die zondag van het octaaf van Kerstmis. Dat is de achtste dag na Jezus’ geboorte en wordt Hij naar de Joodse wet besneden en daarmee officieel opgenomen als kind in het Verbond van God en Israël (Genesis, hoofdstuk 17). Hij ontvangt dan ook zijn naam om als eigenstandig individu voor God en binnen de gemeenschap te staan.

De drukte rondom de geboorte van Jezus is over. Engelen zijn teruggekeerd naar de hemel en de herders naar hun kudden in het veld. De wijzen gingen niet meer naar Herodes, zoals hij gevraagd had, maar via een andere route naar huis en de ster straalt niet voor de koning in Jeruzalem. Helaas weerhoudt dat hem er niet van om vreselijk te keer te gaan in Betlehem (Matteüs, hoofdstuk 2).  Ook wij raken een beetje uitgekeken op het tafereel van de stal. We zijn op kraamvisite geweest, hebben het Kind bewonderd en de ouders geluk gewenst en sterkte met de kleine en dat was het dan. Wij hebben ons eigen leven. Hij is nu de verantwoordelijkheid van ma en pa. Tot op zekere hoogte is dat ook waar. De evangelies (van Matteüs en Lucas) geven ons nog een paar verhaaltjes over de jeugd van Jezus en dan blijft het stil tot aan zijn publieke optreden als volwassen man, beginnend met zijn doop (verteld in alle evangelies).

In het nadenken over de openbaring en het leven van Jezus ligt de eerste eeuwen de nadruk op de relatie tussen de verrezen Christus en de gelovige en de hele kerkgemeenschap. De concilies in die tijd doen vooral daarover uitspraken en bouwen zo langzaam de geloofsbelijdenis (van Nicea-Constantinopel) op, die wij vandaag de dag nog steeds hebben. De devotie tot Maria en heilig gezin groeit ondertussen gewoon door, omdat dat zo nauw verbonden is met de menselijke ervaring van alledag. Toch ontstonden er theologische interpretatieverschillen over de status van Maria in relatie tot Jezus als de Zoon van God. Dit werd besproken (en uitgevochten!) op het Concilie van Efeze in 431.

De betekenis van het feest van dit weekend ligt, denk ik, voor onze tijd misschien vooral in de verleiding om inderdaad de stal achter ons te laten, alle kerstspullen na de jaarwisseling op te ruimen en ons ‘gewone’ leven weer op te pakken. Alsof Kerst een soort van intermezzo was; natuurlijk heel belangrijk en mooi en zinvol en zo, maar iets dat toch zijn eigen plekje heeft in het jaar en alleen daar. Voor een christen is dat echter niet het geval. Kerstmis is een van de twee benen, waar wij als gelovigen op staan (en Pasen de andere). Als de menswording van God niet elk moment van elke dag op zijn minst in ons achterhoofd meezingt bij alles wat wij doen, dan zijn wij letterlijk van-God-los. Dan is die Jezus niet de Immanuël, de ‘God-met-ons’, maar slechts een van de vele personen, die wij kennen en niet het fundament van ons bestaan. Maria heeft dat geweten en ervaren. Ofschoon de wereld na die eerste kerst verder ging waar men mee bezig was, was de heilige familie in de onbekendheid van dat dorpje Nazaret zeker niet van-God-los. Daar liepen elke dag engelen in en uit en schenen sterren elke nacht stralend neer op de opgroeiende God-met-ons.

Houd Kerst vast in uw leven. Vul uw achterhoofd met de hemelse muziek van het Gloria in excelsis Deo, zodat u daar de rest van het jaar mee verder kunt. En misschien helpt het als u een oude katholieke traditie weer een beetje in ere herstelt. Vroeger (!) liet men de kerststal staan tot het feest van Maria Lichtmis op 2 februari. Wellicht is dat wat te veel gevraagd in uw eigen huiskamer, maar zou het een idee zijn om in ieder geval de heilige familie ergens een plekje te geven tot die datum? Daarna mogen ze zich weer voegen bij de rest.

Moge God u en uw dierbaren en de wereld, waarin we leven, overvloedig zegenen in het nieuwe jaar 2017!

About the Author

Krijtberg
Krijtberg
administrator